Dyrektywa 2024/825, zwana w skrócie EmpCo, to najważniejsza od lat zmiana unijnych zasad dotyczących deklaracji środowiskowych w handlu. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie zakazuje, kiedy zacznie obowiązywać w Polsce i co to oznacza dla sklepu internetowego.
Czym jest dyrektywa EmpCo
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z 28 lutego 2024 r. (ang. Empowering Consumers for the Green Transition, w skrócie EmpCo lub ECGT) zmienia dwie wcześniejsze dyrektywy konsumenckie: 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych oraz 2011/83/UE o prawach konsumentów. Jej cel jest prosty: ograniczyć „ekościemę” i mylące informacje o trwałości produktów, żeby konsument mógł podejmować świadome decyzje zakupowe.
Państwa członkowskie miały wdrożyć ją do krajowego prawa do 27 marca 2026 r., a przepisy stosować od 27 września 2026 r. Polska przyjęła własny harmonogram (opisujemy go niżej).
Terminy: UE i Polska
| Etap | Termin |
|---|---|
| Wejście dyrektywy w życie | 26 marca 2024 r. (dwudziesty dzień po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE 6 marca 2024 r.) |
| Termin wdrożenia do prawa krajowego (UE) | 27 marca 2026 r. |
| Stosowanie przepisów według dyrektywy | 27 września 2026 r. |
| Stosowanie przepisów w Polsce (według ustawy uchwalonej przez Sejm) | 27 września 2027 r. |
Ważne: opóźnienie stosowania nowych, szczegółowych zakazów nie zawiesza obowiązujących już przepisów o wprowadzaniu w błąd. Mylące deklaracje środowiskowe można kwestionować także dziś (zob. UOKiK i greenwashing).
Co jest „twierdzeniem dotyczącym ekologiczności”
Dyrektywa definiuje je szeroko: to każdy komunikat w komunikacji handlowej, który nie jest obowiązkowy na mocy prawa i który stwierdza lub sugeruje, że produkt, marka lub przedsiębiorca ma pozytywny wpływ na środowisko albo nie ma na nie wpływu, jest mniej szkodliwy niż inne albo że jego oddziaływanie z czasem się poprawiło. Może mieć postać tekstu, ilustracji, grafiki lub symbolu, a przepis wprost wymienia oznakowania, nazwy handlowe, nazwy przedsiębiorstwa i nazwy produktu. W sklepie „deklaracją” może być więc także ikona liścia albo nazwa linii produktów.
Co dokładnie zakazuje EmpCo
Dyrektywa dopisuje do załącznika I dyrektywy 2005/29/WE, czyli listy praktyk uznawanych za nieuczciwe w każdych okolicznościach (tzw. czarnej listy), między innymi następujące zachowania:
- Ogólne twierdzenia dotyczące ekologiczności bez uznanej wysokiej efektywności ekologicznej (pkt 4a). Zakazane jest formułowanie ogólnego twierdzenia, gdy przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać uznanej wysokiej efektywności ekologicznej istotnej dla tego twierdzenia. „Ogólne” jest twierdzenie, którego specyfikacja nie jest podana w jasny i wyraźny sposób za pomocą tego samego środka przekazu. Motywy dyrektywy wymieniają jako przykłady: „przyjazne dla środowiska”, „eko-przyjazne”, „zielone”, „przyjazne dla natury”, „ekologiczne”, „poprawne środowiskowo”, „przyjazne dla klimatu”, „łagodne dla środowiska”, „przyjazne pod względem emisji dwutlenku węgla”, „efektywne energetycznie”, „biodegradowalne” i „oparte na surowcach pochodzenia biologicznego”.
- Oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru bez certyfikacji (pkt 2a). Zakazane jest umieszczanie takiego oznakowania, jeśli nie opiera się na systemie certyfikacji ani nie zostało ustanowione przez organy publiczne (zob. Etykiety i certyfikaty ekologiczne w sklepie).
- Twierdzenia o całym produkcie lub całej działalności, gdy dotyczą tylko jego aspektu (pkt 4b). Napis „ekologiczne opakowanie” to co innego niż „ekologiczny produkt”.
- Neutralność klimatyczna uzasadniana kompensacją emisji (pkt 4c). Zakazane jest twierdzenie, uzasadniane kompensowaniem emisji gazów cieplarnianych, że produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych. Motywy podają przykłady: „neutralne dla klimatu”, „o skompensowanym wpływie na klimat”, „ograniczony ślad węglowy”. Zakaz nie uniemożliwia jednak reklamowania inwestycji w inicjatywy na rzecz ochrony środowiska (także projekty kredytów węglowych), o ile przekaz nie wprowadza w błąd.
- Przedstawianie wymogów prawnych jako wyróżnika oferty (pkt 10a). Nie wolno przedstawiać wymogów, które prawo nakłada na wszystkie produkty danej kategorii na rynku unijnym, jako cechy wyróżniającej ofertę przedsiębiorcy.
Osobny przepis (art. 6 ust. 2 lit. d dyrektywy 2005/29/WE po zmianie) dotyczy deklaracji o przyszłej efektywności ekologicznej, np. „neutralni klimatycznie do 2030 r.”. Wymaga ona jasnych, obiektywnych, publicznie dostępnych i weryfikowalnych zobowiązań zapisanych w szczegółowym i realistycznym planie wykonania, z wymiernymi i określonymi w czasie celami oraz przydziałem zasobów. Plan musi być regularnie weryfikowany przez niezależnego eksperta, a jego ustalenia udostępniane konsumentom. Druga część dyrektywy dotyczy trwałości i naprawialności: zakazuje m.in. fałszywych twierdzeń, że towar w normalnych warunkach użytkowania ma określoną trwałość, oraz przedstawiania towaru jako nadającego się do naprawy, gdy tak nie jest.
Co znaczy „uznana wysoka efektywność ekologiczna”
To jedno z kluczowych pojęć. Według definicji w dyrektywie chodzi o efektywność ekologiczną zgodną z rozporządzeniem (WE) nr 66/2010 (unijne oznakowanie ekologiczne, Ecolabel UE), z krajowymi lub regionalnymi programami oznakowania ekologicznego typu I (norma EN ISO 14024) urzędowo uznanymi w państwach członkowskich albo z najwyższymi poziomami efektywności ekologicznej zgodnie z innym mającym zastosowanie prawem Unii. Własna ocena sprzedawcy albo ogólne przekonanie o „naturalności” produktu nie wystarczą.
Ważne zastrzeżenie z motywów dyrektywy: uznana efektywność musi odnosić się do całego twierdzenia. Twierdzenie „biodegradowalne” nie może opierać się na Ecolabel UE, jeśli kryteria oznakowania dla danego produktu nie zawierają wymogów biodegradowalności. Twierdzeń „świadome”, „zrównoważone” czy „odpowiedzialne” nie można z kolei opierać wyłącznie na uznanej efektywności ekologicznej, bo dotyczą one także cech innych niż środowiskowe, np. społecznych. Jeśli deklaracja jest ogólna i nie możesz się powołać na takie uznanie, musisz ją doprecyzować w tym samym miejscu albo usunąć.
Sprawdź swój sklep: poznaj Eko-skaner, który wskazuje hasła do weryfikacji →
Kto odpowiada: sklep czy producent
Obowiązki dotyczą przedsiębiorców, którzy kierują komunikaty do konsumentów, więc dotyczą także sprzedawców detalicznych. Jeśli opis „ekologiczny” pochodzi od producenta lub hurtowni, ale to Ty publikujesz go na swojej stronie, bezpieczniej założyć, że odpowiadasz za jego treść wobec klienta. Możesz i warto uzyskać od dostawcy dowody, ale ich brak nie jest usprawiedliwieniem.
Co zrobić w sklepie: minimum na start
- Znajdź wszystkie deklaracje środowiskowe, w tym te w grafikach i nazwach kategorii.
- Oceń, czy są ogólne, czy konkretne, i czy masz do nich dowód.
- Ogólniki zastąp konkretem, w tym samym miejscu, w którym stoi hasło.
- Usuń własne „znaczki eko”, które nie wynikają z certyfikacji.
- Wycofaj twierdzenia o neutralności klimatycznej opartej na kompensacji.
- Ustal, kto w firmie zatwierdza nowe deklaracje.
Metodę krok po kroku opisujemy w checkliście audytu, a listę najbardziej ryzykownych haseł w artykule o frazach ekologicznych.
Źródło tekstu dyrektywy: EUR-Lex, dyrektywa (UE) 2024/825.
Sprawdź, co w Twoim sklepie wymaga weryfikacji
Eko-skaner przeszukuje stronę Twojego sklepu i pokazuje hasła ekologiczne, które warto zweryfikować: wraz z podstroną, kontekstem i poziomem ryzyka. Historia skanów całej firmy jest w jednym miejscu.
Skanowanie jest dostępne po zalogowaniu. Wynik to sygnał ryzyka do przeglądu przez człowieka, nie opinia prawna.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Eko-skaner wskazuje sygnały ryzyka do weryfikacji przez człowieka; nie ocenia zgodności z prawem.
